tevfik paşa ünlü osmanlı matematikçilerindendir. hicrî tarihin 1248 senesinde tuna sahilinde vidin şehrinde doğmuştur. tevfik paşa, vidin’de imamzâdeler namıyla maruf asilzâde bir ailenin işlerini idare eden ve muhassılı olan hasan tahsin efendi’nin oğludur. paşa’nın iptidai tahsili vidin’dedir. burada o zamanlar âdet olduğu üzere ilk mektep tahsilini tamamladıktan sonra rüşdiye tahsiline başlamış ve sarf, nahiv ve kitabet dersleriyle hesâb ve hendesenin ilk bilgilerini öğrenmiş ve nihayet 15 , 16 yaşlarında dersaadet’te bulunan teyzesinin yanına gelmek üzere vidin’den ayrılmıştır. dersaadet’te bir müddet oturduktan sonra kendisinde resim yapmak merakı hasıl olduğundan bunun nerede tahsil edileceğini bazı kimselerden sorması üzerine bunlar da kendisine o zamanlar pek revnaklı olan mühendishane-i berrî-yi hümayun’a müracaat etmesini tavsiye eylemişlerdir. işte bu tavsiye üzerine tevfik paşa kendi kendine hasköy’deki mühendishane-i berri-yi hümayun’a giderek yeni açılmış olan resim sınıfına kaydolunmuştur. bu satırların yazarı, paşa’nın musahabetine mazhar olduğundan aşağıdaki vakayı aynen nakleder:
vidinli tevfik paşa
yusuf ziya paşa
istanbul’da halk mefhumunun kıymet ve ehemmiyetini herkesten evvel ilim ve irfanıyla idrake ve memleketimizde darüşşafaka gibi bir irfan müessesesi tesisine muvaffak olan maliye eski nazırı merhum yusuf ziya paşa’dır.
adı geçen hatırası her zaman ihya ve tebcile seza ilim ve irfan hizmetkârlarından bulunduğu cihetle resmî ve hususî hayatına dair biraz malumat verilmek istenilmiştir.
ahmet muhtar paşa
gazi muhtar paşa bursa’da katırcıoğlu ailesinden hacı halil efendi’nin mahdumudur.
binikiyüzellibeş senesi şabanının yirmiüçüncü gecesi bursa’da doğmuş ve oniki yaşında bursa mekteb-i idadi-yi askeriyesi’ne girmiştir.
beşer sene bursa mekteb-i idadisiyle dersaadet’te mekteb-i harbiye’de fünûn-i askeriye tahsili edip sınıfın birincisi olarak erkan-ı harp diploması almıştır.
