kamuoyuna duyurudur

04.08.2010 tarihli star gazetesi’nde helin şahin tarafından hazırlanan “işte camiye bomba planı” başlıklı haberde istihbarat şube müdürü albay kubilay aktaş’tan ele geçirildiği iddia edilen bir belgeye dayanılarak darüşşafakalılar derneği “balyoz planı”na destek verecek dernekler arasında gösterilmiştir.

147 yıllık bir maziye sahip olan darüşşafaka lisesi’nin mezunları tarafından 1908 tarihinde kurulmuş olan darüşşafakalılar derneği’nin amacı tüzüğünün ikinci maddesinde belirtilmiş olup özetle, darüşşafaka’da eğitim görmüş darüşşafakalılar, emekleri ve/veya bağışları ile darüşşafaka’ya destek ve gönül vermiş olanlar arasında iletişim ve dayanışmayı geliştirmek, darüşşafaka’nın bir eğitim kurumu olarak tanınırlığını, prestij ve kurumsal imajını üst düzeye çıkartmak, darüşşafaka’nın tarihsel mirasına sahip çıkmak ve bu mirası ve tarihsel birikimini toplumun yararına açığa çıkartmak, darüşşafakalıların kültürel–sanatsal ve düşünsel birikimlerini geliştirmeleri ve birbirleriyle ve toplumla paylaşabilmelerini sağlamak için uygun bir zemin oluşturmaktır.

darüşşafaka’dan yetişenlerin oluşturduğu; demokrasiye inanan ve her türlü müdahaleci zihniyete karşı kurumsal kültüre sahip derneğimizin adının adı geçen haberde anılması camiamızda büyük üzüntüye neden olmuştur.

derneğimizin ne bugün ne de geçmişte haberde bahsedilen “plan”a destek vermesi veya destek vereceğini beyan etmesi söz konusu değildir.

kamuoyuna duyurulur.

saygılarımızla,

darüşşafakalılar derneği yönetim kurulu

görevi, dört yıl denetim kurulu üyeliği, iki yıl da yönetim kurulu genel sekreterliği yapmış bulunan ve birlikte çalışmaktan büyük bir memnuniyet duyduğum kardeşim alper yılmaz’a devretmiş olmanın keyfini yaşıyorum. yeni yönetim kurulunun darüşşafaka için iyi şeyler yapacaklarına eminim. kendilerine darüşşafaka ve darüşşafakalılara darüşşafakalılar derneği aracılığıyla hizmet etme görevlerinde başarılar diliyorum.

son dört yılda yapabildiklerimiz oldu, yapamadıklarımız oldu. gurur duyduğumuz konuların başında “kadınların temsili” ile ilgili attığımız büyük adımlar geliyor.

darüşşafakalılar derneği: bir yetişenler derneğinden fazlası

1903′te okul yönetiminin baskıcı tutumuna karşı darüşşafaka öğrencileri başkaldırmış, bu başkaldırıyı kendine karşı bir başkaldırı olarak gören padişah, darüşşafaka cemiyeti’ni (o zamanki adı: cemiyet-i tedrisiyye-i islamiye) kapatmış, darüşşafaka’yı da maarif nezaretine bağlamıştı. 1908′de bir araya gelen 150 kadar darüşşafakalı, darüşşafaka mezunin cemiyeti’ni kurmuş ve görevini de darüşşafaka cemiyeti’ni yeniden kurmak ve darüşşafaka’yı maarif nezaretinden geri almak olarak belirlemişti. bu görevini 1 yıl içinde sonuçlandıran dmc (dd), darüşşafaka’nın ehil ellere teslim edilmesinden sonra da kurucu atalarının izinden gitmiş ve çırak mektebi kurarak varlığını sürdürmüştü.

başkanlık 2 dönemle sınırlı

darüşşafakalılar derneği, mart 2006 olağan genel kurulunda aldığı bir kararla peşpeşe başkanlık görevini 2 dönemle (4 yıl) sınırlamıştı. mart 2008 genel kurulunda ilk dönemim sona erdiğinde devam etmeyeceğimi genel kurula bildirmeme karşın, genel kurul üyelerinin ısrarıyla devam kararı almak zorunda kalmıştım. yönetim kurulu da hemen orada bulunan genel kurul üyeleri arasından oluşturulmuştu.

yönetilenleri denetleyeceklerin listesi yönetime talip olanlarca oluşturulmuyor

mart 2006 genel kurulu bir başka açıdan da önemliydi. daha öncesinde yönetime talip olan ekipler denetim kurulu listesini de oluştururdu. o genel kurulda yönetime talip olanların kendilerini denetleyecekleri önermesinin ilkesel olarak doğru olmadığı savıyla doğrudan genel kurulca oluşturulmasını istemiştik. bu yaklaşım, mart 2008 ve mart 2010 genel kurullarında da uygulandı.

yönetim kurulunda asıl-yedek üye ayrımı yalnızca biçimsel

darüşşafakalılar derneği yönetim kurulu, 7 asıl ve 5 yedek üyeden oluşuyor. karar alma sürecine yedek üyeler de etkin biçimde katılıyor. asıl üyeler, yedek üyelerin eğilimlerini de dikkate alıyor ve 12 üye içinde anlamlı bir çoğunluk olmadıkça, yalnız kendi aralarındaki çoğunluğa bakarak karar almıyorlar.

kadının adı var

darüşşafakalılar derneği’nde yönetimde kadınların düşük temsil edilmesi, mart 2006 genel kurulunda aşılmıştı. doksan sekiz yıllık bir gecikmeyle darüşşafaka ailesine katılan darüşşafakalı kızlar, darüşşafaka ailesinde yüzde 30-35′lik bir orana sahip. bu oran, şu an darüşşafaka eğitim kurumlarında okuyanlarda da neredeyse aynı.

mart 2006 genel kurulu

mart 2006 genel kurulunda seçilen yönetim kurulunda kadınlar, hem aile içinde hem de dernek üyeleri içindeki oranlarının üstünde bir temsil oranına sahip olmuşlardı. yönetim kurulu asıl üyelerinin yüzde 36.36′sı, yedek üyelerin yüzde 42.86′sı kadınlardan oluşurken, toplamda bu oran yüzde 38.89 olarak gerçekleşmişti.

bu dönemdeki yönetim kurulu, dernek tarihinde ilk kez bir kadın üyesine -ülkü karaaslan- saymanlık görevini veriyordu.

mart 2008 genel kurulu

mart 2008 genel kurulu ise yönetim kurulunda kadınların temsil oranını yükselten bir sonuç doğurdu. yönetim kurulu asıl üyelerinin yüzde 41.67′si; yedek üyelerin yüzde 40.00′ı kadınlardan oluşurken, toplamda bu oran yüzde 42.86′ya yükselmişti.

bu dönemde bir kadın üye -figen atiye çelebi- saymanlık görevini üstlenirken, yine bir ilk gerçekleşiyor ve başkan yardımcılığı görevine de bir kadın üye -benan vey- seçiliyordu.

mart 2010 genel kurulu

mart 2010 genel kurulu, dernek yönetimindeki bu gelişmeyi daha da yükseklere taşıdı. 28 mart 2010′da yapılan genel kurulunca seçilen yeni yönetim kurulunun asıl üyeleri içinde kadın üye oranı yüzde 42.86′lık oranını korurken, yedek üyelerde oran yüzde 60.00′a ve toplamda da yüzde 50′ye yükseliyordu.

belki de asıl şaşırtıcı sonuç, yönetim kurulunun kendi içindeki görev dağılımında ortaya çıkacaktı. her dernek yönetim kurulundaki dört önemli görevden -başkan, başkan yardımcısı, genel sekreter (yazman) ve sayman- başkan dışında kalan üç temel göreve kadınlar seçiliyordu.

genç yönetim kurulu

darüşşafaka cemiyeti bugün 147. kuruluş yıldönümünü kutluyor. darüşşafaka eğitim kurumları, 137 yıldır varlığını sürdürüyor. böylesine köklü geçmişe sahip bir ailede ellili yaşlarını sürdürenler bile “genç” sayılıyor. seksen ve doksanlı yaşlarını sürdüren ağabeylerimiz dikkate alındığında bu durum olağan sayılır.

102 yıldan bu yana çalışmalarını sürdüren darüşşafakalılar derneği’nin 28 mart 2010′da yapılan genel kurulu sonucu görevi devralan yeni yönetim kurulu, kendi arasında yapmış olduğu görev dağılımında dört önemli göreve bizim için çok genç sayılabilecek kardeşlerimizi getirmiştir.

yeni başkanımız alper yılmaz 1990, başkan yardımcımız benan vey 1982, genel sekreterimiz ebru acar 2001 ve saymanımız devrim kızıltan 1990 dönemindendir.

kadın kotası yok

darüşşafakalılar derneği yönetim kurulllarında kadın üye oranındaki bu yükseliş, belli bir kadın kotasıyla bağlantılı değil. darüşşafakalılar, kadın-erkek ayrımı gütmüyorlar ve önemli olanın hizmeti en iyi biçimde sürdürmek olduğunu düşünüyorlar. bu yaklaşıma karşın hizmet edecekler içinde kadınların oranının yükselmesini de büyük bir memnuniyetle karşılıyor ve destekliyorlar.

erkeklerin çoğunlukta olduğu bir aile

1873 yılında öğretime başlayan darüşşafaka lisesinde okuyanlar ilk kez 1881 yılında lise diplomalarını aldı. kızları da okutmayı tasarlayan, yönetmeliğinde kızlar için özel bir başlık açan, tarihi binasını kızların da yatılı okuması anlayışına göre inşa eden darüşşafaka cemiyeti, ne yazık ki bu hedeflerini gerçekleştirebilmek için 98 yıl beklemek zorunda kalacaktı. (ilk kız öğrenciler 1971 yılında darüşşafaka’ya katıldı.) kızların bu geç katılımı erkeklerin çoğunlukta olduğu bir aile ortamı oluşturdu.

erkekegemen zihniyet

darüşşafaka’nın kız çocuklarının öğrenimine verdiği öneme karşın, erkekegemen zihniyet, kız çocuklar lehine adım atmamızı engelliyor. her yıl yapılan darüşşafaka tanıtım toplantılarına katılan ailelerin önemli bir kısmı kız çocuklarının yatılı bir okulda okuması düşüncesine mesafeli duruyor. darüşşafaka sınavlarına giren kız öğrenciler hala azınlıkta.

bu durum, 2010 yılında bile, darüşşafaka eğitim kurumlarındaki kız öğrenci oranının lisede yüzde 37.67; ilköğretimde yüzde 38.95 ve toplamda yüzde 38.51′lik bir oranla sınırlı kalmasına sebep oluyor.

okulda da kadının adı var

darüşşafaka eğitim kurumlarında dönem (sınıf) temsilcileri seçimle işbaşına geliyor. kız oranının düşük olduğu dönemlerde bile kız temsilci seçilmesi yadırganacak bir durum değil.

darüşşafakalıyız, gururluyuz… bizde kadının adı var!

ancak cemiyet-i tedrisiyye-i islâmiye’nin meşrutiyetin ilanından sonra yeniden teşkilinde idare heyetine seçilerek vefatına kadar dârüşşafaka’dan ayrılmamış hatta mektepte vefat etmiştir. vefat şekli hakkında dairetü’l-maârif’te görülen tafsilat aşağıdaki gibi nakledilir:

“cemiyyet-i tedrisiyye-i islâmiyye’nin öğretim kurulu fahri başkanı sıfatıyla kıymetli zamanlarının bir kısmını dârüşşafaka yetimlerinin talim ve terbiyesinin tamamlanmasına sarf eylemekte ve her hafta bir gecesini bu hayırlı iş için dârüşşafaka’da geçirmekteydi. 16 kanun-i evvel 1328 tarihine rastlayan toplantı gecesi de her zamanki gibi anılan meclise başkanlık ederek mutadı olan meclis aralığı ve latifeciliği ile mecliste bulunanları taltif edip eğlendirdikten sonra herkes yatağına çekilmişti. iki saat kadar bir zaman sonra kendisine bir
fenalık geldiğinden arkadaşlarını uyandırmaya mecbur olmuş ve daima yanında taşıdığı ilacı da almış ise de fenalık gittikçe arttığından derhal doktor çağırılarak gereken tedavi yapılmıştır. düçâr olduğu difteri hastalığının bu son hamlesi yazı hizmeti yarım asrı geçen bu yorulmaz vücudu ebedî ferrâşa mahkum etmişti. tedavilerin tesiri olmadı. tekbirler arasında gece yarısına yirmi dakika kalarak nefeslerini tamamladı. midhat efendi fatih haziresinde medfundur.

kaynak: darüşşafaka: ilk halk mektebi
kitabı darüşşafakalılar derneği’nden temin edebilirsiniz.

koşuyor altı yaşında bir oğlan,
uçurtması geçiyor ağaçlardan,
siz de böyle koşmuştunuz bir zaman.
çocuklara kıymayın efendiler.
bulutlar adam öldürmesin.[nazım hikmet ran]

dünya çocuk bayramı
çocuk pornosunu önlemek için bir mum da siz yakın

baba; “ben de yorgunum oğlum”‘ der demez çocuk ağlamaya başlar.

baba tek kelime etmeden ağaçtan bir dal keser. dalı bıçakla çocuğa zarar vermeyecek biçimde yontar, biçimlendirir. sonra dalı oğluna verir.

“al oğlum, sana güzel bir at” der. çocuk sevinçle dal parçasından yontulmuş ata biner ve sıçrayarak, ata vurarak annesinin yanına doğru gitmeye başlar. babasını ve ablasını geride bırakmıştır bile…

baba kızına döner ve şöyle der:

“işte yasam budur kızım. bazen zihnen ya da bedenen kendini çok yorgun hissedeceksin. işte o zaman kendine değnekten bir at bul ve neşe ile yoluna devam et. bu at bir arkadaş, bir şarkı, bir çiçek, bir şiir ya da bir çocuğun tebessümü olabilir.”

değnekten atınız hiç eksik olmasın.

“ve kadınlar bizim kadınlarımız: korkunç ve mübarek elleri ince, küçük çeneleri, kocaman gözleriyle anamız, avradımız, yarimiz ve sanki hiç yaşanmamış gibi ölen ve soframızdaki yeri öküzümüzden sonra gelen ve dağlara kaçırıp uğrunda hapis yattığımız ve ekinde, tütünde, odunda ve pazardaki ve kara sabana koşulan ve ağıllarda ışıltısında yere saplı bıçakların oynak, ağır kalçaları ve zilleriyle bizim olan kadınlar, bizim kadınlarımız…”

onlar hep erkeklerin arkasında “ortak dava”lar peşinde koşturup durdular. “ortak dava”ların her başarı durumunda “kendi” erkekleri tarafından eski konumlarına itildiler. ana, kızkardeş, sevgili, eş, evlat oldular ama onların “kendileri” olmalarına hiç izin verilmedi.

şimdi kadınlar “kendileri” olmak istiyorlar. “kendi olmak” nasıl bir şeydir, bildiklerinden çok da emin değilim. onlar, tarihte kaybolmuş kendilerini arıyorlar.

bulacaklar…

onlar şimdi şöyle haykırıyorlar:

ekmek. tertemiz bir gökyüzü. barışın egemenliği. bir yerlerde şarkı söyleyen bir kadın sesi, pişen yemeklerden tüten duman gibi her yeri saran bir melodi. silahları bırakmış askerler, bereketli hasatlar, iyileşmiş yara, istenen çocuk, özgürlüğüne kavuşmuş tutsak, bütünselliğine saygı gösterilen beden, geri dönen sevgili. işaretleri anlamlı ve okunur kılan o büyülü yetenek. eşit ve hakça paylaşılan, değeri verilen emek. sorunları çözmek için varılan anlaşmadan duyulan sevinç. yalnızca selamlamak için kaldırılan eller. güvenli yerler – yürekler, evler, ülkeler – öylesine güvenli ki en sonunda artık güvenli sınırlara gerek kalmamış. ve her yerde kahkahalar, dayanışma, sevinç, dans, doygunluk. mütevazi bir cennet şimdi’de.

biz bunu gerçek kılacağız; kendimizin yapacağız; politikayı, tarihi, barışı yaratacağız; bunları ulaşılabilir kılacağız; yaramazlık yapacağız; farklılık yapacağız; aşk yapacağız; bağlar kuracağız; mucize yaratacağız.

inanın bize.

biz dünyayı değiştireceğiz!

kadınların küresel stratejileri toplantısı bildirgesi, beijing 1995

önümüzdeki günlerde tekrar seçime gidecek dernek yönetiminin yüzde 40′ı kadın. dernek başkanı gültekin, kızların 1971′e dek okula alınmadığını hatırlatıp kadınların aktif katılımını desteklediklerini söyledi.
bia haber merkezi – istanbul
26 şubat 2008, salı

darüşşafakalılar derneği’nin yönetim kurulunda bir önceki dönemde sadece bir kadın varken 2006′da yapılan seçimde bu sayı dörde yükseldi.

yönetim kurulu, 11 asil üyeden oluşuyor. yedi yedek üyenin de üçü kadın, dördü erkek. dernek, önümüzdeki ay tekrar seçime gidecek.

ilk defa kadın sayman

dernek başkanı orhan yalçın gültekin, 1971′e kadar fiilen bir “erkek okulu” olarak gelen darüşşafaka mezunlarının oluşturduğu derneğin yönetiminde geçen dönem ilk defa okuldaki kız-oğlan oranını geçen sayıda kadının yönetime girdiğini belirtti.

ayrıca, dernek tarihinde yine ilk defa bir kadın, ülkü karaaslan saymanlık görevini yürütüyor.

100 sene kız öğrenci alınmadı

gültekin, “sizin de bildiğiniz gibi darüşşafaka, her ne kadar 1871 tarihli nizamnamesinde yoksul kız çocuklarının da yatılı okuması ile ilgili irade beyanında bulunmuşsa da bu düşün gerçekleşmesi için tam bir yüzyıl beklemek durumunda kalındı; yoksul kız çocukları ancak 1971′de okula kabul edildi” dedi.

gültekin, kararlar alınırken asil ve yedek üyelerin birlikte çalıştığını da ekledi. bu durumda karar alıcı 18 yöneticinin yedisi kadın, 11′i erkek.

gültekin’in verdiği bilgilere göre şu an yatılı öğrenci kapasitesinin yüzde 35′i kızlara, yüzde 65′i de oğlanlara ayrılmış durumda. doluluk oranı açısındansa kız öğrencilerin oranı “öngörülenin üzerinde.”

dernek üyeleri içinde kadınların düşük oranda olmasının bir sebebi kız çocuklarının 37 yıl öncesine kadar okula alınmıyor olması.

kota yok

gültekin, dernek yönetiminde kadın oranının kota uygulanmadan yükselmiş olmasının önemli olduğunu belirtti.

denetleme kurulu’nda kadın üye olmamasının sebebiniyse şöyle açıkladı: “dernek üyeleri arasında söz konusu kurulda yer almak için uygun görülen meslek gruplarından -avukat, mali müşavir, finans uzmanı, vb.- etkin kadın üyelerimizin sayısı çok düşük.”

eski dernek başkanlarının oluşturduğu, seçimle gelmeyen danışma kurulu’nda kadın olmamasının sebebi de daha önce başkanlık yapmış kadın bulunmaması.

kadınların katılımının önü açılıyor

bianet, bir önceki dönemde yönetimdeki kadın temsilinin azlığını haberleştirmişti. seçimlerden sonra kadın temsilinde yaşanan iyileşmeyi bianet’le paylaşan gültekin, bu durumun kadın üyelerin aktif katılımının yoğunlaşması için özendirici olmasını umut ettiğini belirtti.

seçimlerde kota olmasa da, kadınların kendi adaylarını kendilerinin belirlemesini ve okuldaki kız-oğlan oranına uygun oranda yönetime girmelerini önemsedikleri vurgulayan gültekin, dernekte her alanda işbölümünü kadın-erkek eşitliğini gözeterek gerçekleştirmeye çalıştıklarını; derneğin işleyişini kadınların katılımını kolaylaştıracak şekilde düzenlediklerini de ekledi.(eü/tk)

bia haber merkezi, 26 şubat 2008

“üniversitelerin her türlü bağımsızlığa kavuşması için bu gereklidir. özellikle mali bağımsızlığa kavuşması için gereklidir. devlet parayı üniversiteye veriyor. üniversitenin bütçesini zenginleştiriyor. üniversitelere verilen para burs olarak öğrencilere verilse, ihtiyacı olan her öğrenci bu burstan yararlansa, parası olan öğrenci okul parasını kendisi karşılasa olmayan ise devletten burs alsa bu daha iyi olur. böylece üniversite kendi hesabını bilir, bölüm açarken, fakülte açarken çok dikkatli davranır. eğer o bölüme yeteri kadar öğrenci çekemezse atıl kalır. bu nedenlerden dolayı bana çok pratik geliyor.”

devletin maddi sıkıntılar altında eğitim gören üniversite öğrencilerine zaten burs verdiğini vurgulayan özcan, “burs konusunda neden sıkıntı olsun. devlet zaten burs veriyor. üniversitelere verilen para da öğrencilere verilir. ihtiyacı olan herkese burs verilsin. burada sıkıntı olmaz” dedi.

milliyet gazetesi’nin haberine göre devlet üniversitelerini paralı yapmak istediklerini söyleyen yök başkanı prof. dr. yusuf ziya özcan, “amaç, sadece belli sayıda insanı üniversiteye taşımak olabilir. okullar bedava. hiçbir yerde görülmemiştir” dedi.

yök tarafından kurulan ulusal öğrenci konseyi’nin genel kurulu sonrası öğrencilerle sohbet eden özcan, bir öğrencinin, “herkes üniversite mezunu olmalı mı?” sorusuna, “hayır, olmamalı” yanıtını verdi.

herkesin üniversiteye yöneldiğini belirten özcan, bu sözlerini şöyle açıkladı:

“okullar bedava. hiçbir yerde görülmemiştir. şunu yapmak istiyoruz: üniversiteleri paralı yapalım, ihtiyacı olana burs verelim. hiç olmazsa üniversiteler ayağının üzerinde dursun. sonra, insanlar çalışınca bu parayı geri ödesin. aynı kredi ve yurtlar kurumu’ndan alınan kredi gibi. isteyene 8 – 10 bin ytl kredi versek, sonra bunu bize geri ödese. neyse borcu… abd’de olduğu gibi, mezuniyetten sonra ödesin. bunun ideali, hiç kimseyi üniversiteye taşımamak. sadece belli sayıda insanı taşımak. diğerlerini, yüksek teknik okullara ve yüksek meslek yüksekokullarına yönlendirmek. ara elemana ihtiyaç var. istihdam sorunu çözülür.”

özcan, bir öğrencinin, “neden, bu yöntemle başlama ihtiyacı duymadınız da üniversite sayısını artırma yolunu seçtiniz?” sorusu üzerine, “çünkü, bunu söylersek daha geldik, üç haftada, herhalde beni oradan çabuk indirirler diye” karşılığını verdi.

özcan’ın açıklamasına tepkiler

üniversite öğretim üyeleri derneği
üniversite öğretim üyeleri derneği başkanı prof. dr. tahsin yeşildere, öneriyi “vahşi kapitalist sistemin önerisi” olarak tanımladı. yeşildere, öneriye şu sözlerle karşı çıktı:
“vahşi kapitalist sistemin önerisi. abd ve türkiye’de kişi başına düşen pay ortada. türkiye’de yoksulluk diz boyu. gelir düzeyinin adaletsiz olduğu bir ülkede, üniversitelerin paralı hale getirilmesi sınıfsal ayırıma yol açar.”

tüm öğretim üyeleri derneği
tüm öğretim üyeleri derneği başkanı prof. dr. alparslan ışıklı ise öneriyi “öğrenciyi müşteri yapma yönündeki bir anlayışın belirtileri” olduğunu vurguladı.
ışıklı, şunları söyledi:
“bu, öğrenciyi müşteri yapma yönündeki bir anlayışın belirtileridir. sosyal devlet, okuyandan para almaz. abd’deki sistemi taklit etmek için oranın olanaklarına sahip olmak gerek.”

türk eğitim-sen
türkiye şartlarında eğitimin paralı hale getirilemeyeceğini ifade eden türk eğitim-sen genel başkanı şuayip özcan, ”üniversiteler ticarethane gibi işletilemez” dedi.
özcan, yaptığı yazılı açıklamada, yök başkanı prof. dr. yusuf ziya özcan’ın önerisinin, türkiye’nin gerçekleriyle örtüşmediğini savundu. ebeveynlerin çocuklarını zor şartlar altında okuttuklarını, türkiye’nin eğitimde dünya ülkeleriyle kıyaslandığında son sıralarda yer aldığını belirten özcan, ”ülkemizde üniversitelerin paralı olması demek, türkiye’de üniversite çağındaki çocukların yüzde 90′ının eğitim hakkından yararlanamaması anlamına gelecektir. bu da hiçbir hakka ve hukuka uymaz. üniversiteler ticarethane gibi işletilemez” dedi.

eğitim-sen
eğitim-sen genel başkanı alaaddin dinçer de yök başkanı özcan’ın açıklamasını ”küçük amerika” hayalinin bir parçası olarak değerlendirdiklerini ifade ederek, bu sistemin ilk olarak uygulandığı latin amerika’da üniversite sisteminde özel sektörün payının arttığını ve yoksulların yükseköğretimin dışına itilmesiyle sonuçlandığını öne sürdü.
dinçer, ”yök başkanı’nın ifadeleri, eğitimin herkes için bir hak olduğu ve kimsenin eğitim hakkından mahrum bırakılamayacağı anlayışı ile temelden çelişmektedir” dedi.

sosyal demokrat halk partisi
shp genel sekreter yardımcısı recai ersoy da tüm yurttaşlara eşit ve parasız eğitim imkanının sağlanması için tüm kanalların açık olması gerektiğini belirterek, eğitimin eşit, parasız ve devlet tarafından hak olarak düzenlenmesinin önemli olduğunu vurguladı.
ersoy, ”asgari ücretin 419 ytl olduğu türkiye’de, üniversitelerin paralı olmasını önermenin insanlarla alay etmek” anlamına geldiğini savundu.

darüşşafakalılar derneği
darüşşafakalılar derneği yönetim kurulu başkanı orhan yalçın gültekin, “üniversiteler paralı olsun” demenin “parası olan okusun” demek olduğunu söyledi.
adalet ve kalkınma partisi tarafından kurulan hükümetler döneminde yükseköğretimle ilgili kritik adımlar atıldığını söyleyen gültekin, daha önce de “15 trilyon tl gibi bir kaynağın belli sayıda çocuğun “paralı özel okullarda okuyabilmeleri için” kullanılmasının planlandığını” vurguladı. darüşşafakalılar derneği’nin o plana “paralı özel okullara değil, fırsat eşitliği temelinde, çağdaş norm ve yaklaşımlara uygun, nitelikli, yaygın ve genel kamusal eğitime kaynak” isteğiyle karşı çıktığını anımsatan gültekin, “şimdi bir adım daha ileri gidilmekte ve bütün eğitim sistemi paralı hale getirilmeye çalışılmaktadır” dedi.
devletin millî eğitim bakanlığı aracılığıyla sürdürdüğü işlevinin kamusal eğitimin yurttaşlar arasında ayrım gözetmeksizin devamı ile kamusal eğitim ortamının fiziksel ve niteliksel kalitesini, içerik zenginliğini, çağdaş eğitim normları ve fırsat eşitliği temelinde yaygınlığını sağlama olduğunu söyleyen gültekin, hükümeti anayasa’nın eşitlik ilkesini uygulamaya ve bu eşitlik ilkesinden taviz vermemeye çağırdı. gültekin, şunları söyledi:
“anayasanın 10. maddesi kanun önünde eşitliği düzenler. buna göre, “herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz. devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.”
“yök başkanının önerisi, belli bir zümre ve/veya sınıfa imtiyaz tanıyan bir öneridir. üniversiteler paralı olsun demek parası olan okusun demektir.”
“öte yandan verileceği söylenen kredilerle yoksul öğrencilerin gelecekleri ipotek altına alınacaktır. kredi ve yurtlar kurumu kredilerinin geri ödenmesinde bile sıkıntı yaşayanların önerilen miktarlardaki kredileri nasıl ödeyecekleri merak konusudur.”
“zamanında bir millî eğitim bakanı, “şu talebeler olmasa maarifi idare etmek ne kolay olacaktı..” diyerek bu zihniyettekileri eleştirmeye çalışmıştı ama söz de üzerine yapışmıştı. yök başkanı ise o zihniyetten daha da ileri gitmektedir. onun önerisi “şu yoksul öğrenciler olmasa üniversiteleri yönetmek ne kolay olurdu.” anlamına gelmektedir.”
“darüşşafakalılar derneği, 1863 yılında başlayan “eğitimde fırsat eşitliği” atılımının bugünlere dek sürdürülen son büyük örneği olan darüşşafaka’dan yetişenlerin derneğidir. yoksul ailelerden gelen kardeşlerimizin gelecekleriyle doğrudan ilgili, öğrenim haklarını ortadan kaldırıcı, en iyi durumda geleceklerini ipotek altına alıcı bu tür önerilere karşı çıkmaktan başka bir duruşumuz olamaz.”

kim kime, dinin gereği şu değil de budur, deme cüretini gösteriyorsa o şirk koşuyordur. bilebildiğim kadarıyla da şirk koşmak, islâmiyette en büyük günahtır.

din adına konuşmak, allah adına konuşmaktır; bu durumda kişi kendini allah’ın yerine koymuş olur.

ikinci tekil şahsa hitaben “oku” diye başlayan bir kitabın üstüne dini otoriteler nasıl yerleştirilebilir; yerleştirilebilir de bu nasıl kabul edilir, anlayabilmiş değilim.

ibn-i haldun, “mukaddime”sinde yüzyıllarca sonra batı’da yeniden dillendirilecek savlarını aktardıktan sonra şöyle derdi: benim gördüğüm budur; doğrusunu allah bilir.

***

hâlâ müslümanlar diye bir kategori, onu tek-tipleştirecek bir makam kabul ediyorsak ciddi bir sıkıntımız var demektir. hâlâ osmanlı millet sisteminin ufkunu aşamamışız demektir.

osmanlı millet sistemi din çerçevesinde tanımlanmış milletlere dayanıyordu; birey yoktu. birey, bir devletin uyruğu olarak değil bir dini topluluğun ögesi olarak vardı.

cumhuriyet, doğrudan devletle birey arasında, ara aidiyet bağlantılarını kaale almayan bir sözleşmeye dayalı ilişki olmak durumundaydı. özü de ruhu da buydu.

osmanlı, islâm milletine, hıristiyan milletine, ilh. hitap ederken, cumhuriyet, yurttaşa, bireye hitap ediyordu.

bütün osmanlı belgelerinde (ıslahat fermanı, tanzimat fermanı da dahil) devlet, bireye değil milletlere seslenir. osmanlı devletinin en kapsayıcı-kucaklayıcı siyaseti olan osmanlıcılığın temsilcisi 2. mahmud şöyle der: “ben tebaamın müslüman olanını camide, hristiyan olanını kilisede, yahudi olanını havrada farkederim. aralarında başka bir güna fark yoktur. cümlesi hakkındaki muhabbet ve adaletim kavidir ve hepsi gerçek evladımdır.”

oysa cumhuriyet, ne müslümanla ne hıristiyanla ilgilenir. yurttaşına seslenir, tebaaına değil. tebaa, tabi olan demektir, emre boyun eğen… yurttaş ise devletin sahibidir.

çünkü “cumhuriyet”, “millet”ten “ulus”a; “tebaa”dan “vatandaş/yurttaş”a; devletin üzerinde yükseldiği “dinsel alt-kümeler”den “birey”e geçiş demektir; “devlet”in bir kişinin “mülk”ü olmaktan çıkıp, bir “insan topluluğu”nun “hizmetkâr”ı hâline gelmesi demektir.

***

hiç bir otorite olamaz ki bir yurttaşa senin kılık kıyafetin şu ya da bu dine göre uygundur ya da değildir türü fetva verebilsin. siz şimdiye dek herhangi bir konuda uzlaşabilmiş ulema gördünüz mü? hangisi otoritedir, hangisi değildir, kim karar verecek?

din de dahil her şeyi tartışabilirsiniz ama sizin ürettiğiniz dışındaki herhangi bir şey hakkında söyleyebileceğiniz yegane şey şudur: “benim anladığım budur, doğrusunu yazarı/üreteni bilir”.

09 ekim 2007 14.48